Facilitation

Facilitation is de 'lichtste´ vorm van conflictbemiddeling: als de OR en de bestuurder voelen dat ze er samen niet goed meer uit kunnen komen, kunnen ze ervoor kiezen om een neutrale derde hun (vervolg)gesprekken te laten voorzitten. De enkele aanwezigheid van zo´n onafhankelijke gespreksvoorzitter kan soms al genoeg zijn om de scherpe kantjes uit de communicatie te halen: door de regie van het gesprek aan een ander toe te vertrouwen creëert men bovendien een veel gelijkwaardiger klimaat. Dat kan in de medezeggenschapspraktijk, waar het voorzitterschap toch doorgaans bij de bestuurder ligt, op zich al een meerwaarde zijn.

Geen mediation

De rol en de interventies van de facilitator zullen lijken op die van de mediator, maar dan zonder de formele waarborgen die mediation biedt. Het ontbreken van die formele waarborgen beënvloedt ook in ongunstige zin het gezag van de facilitator. De kracht van zijn voorzitterschap hangt in nog hogere mate dan bij de mediator af van het innerlijk gehalte en de kracht en verbindende kwaliteiten van de facilitator zelf.

Kenmerken van facilitation:

  • de OR en de bestuurder en facilitator stellen samen in onderling overleg de rol van de facilitator vast;
  • er is een onbegrensde vrijheid in het vaststellen van de procedure en de reikwijdte van het optreden van de facilitator;
  • de facilitator bewaakt de goede en respectvolle voortgang van de gesprekken;
  • de facilitator kan zich inhoudelijk met de zaken bemoeien als de gesprekspartners dat wensen en de aard en omvang van die bemoeienis van tevoren goed is afgesproken.

Voordelen van facilitation:

  • een extern voorzitterschap dat een grotere gelijkwaardigheid van de mensen aan tafel garandeert en de concentratie op de inhoudelijke kant van de problematiek verbetert;
  • de grote mate van vormvrijheid waardoor de invulling van het facilitatorschap precies kan worden afgestemd op de onderlinge verhoudingen en de wensen van de OR en de bestuurder.

Hoe selecteren OR en bestuurder een voor hen geschikte facilitator?

Omdat facilitator als zodanig geen beroep is, laat staan een beschermd en met kwaliteitswaarborgen omgeven beroep, kan iedereen zich facilitator noemen. Een onafhankelijk voorzitterschap kunnen bekleden en mensen effectief helpen door de doolhof van hun communicatieve en inhoudelijke geschilpunten vergt evenwel zeer veel ervaring en opleiding. Voorts is kennis van en ervaring met de medezegggenschapspraktijik noodzakelijk wil de facilitator niet onmiddellijk aan gezag inboeten.

In die gevallen dat de OR en de bestuurder hun onderhandeling hebben zien vastlopen, maar de verhoudingen nog wel zo goed zijn dat mediation - of zwaarder: enige vorm van gerechtelijke procedure - niet aan de orde is kunnen zij zichzelf een goede dienst bewijzen om voor die onderhandeling in goed onderling overleg een onafhankelijk procesbegeleider, een externe voorzitter, te kiezen. Dat is in het geheel geen zwaktebod maar de faire (en daardoor moedige) erkenning dat de belangen van henzelf en de organisatie tijdelijk gebaat zijn bij een aanvulling in de onderhandelingsconstellatie.